Jumaat, 18 Disember 2009

FAKTOR-FAKTOR KEJATUHAN INDSUTRI PERFILEMAN MELAYU DAHULU

SHAW BROTHERS yang turut dikenali sebagai Malay Film Production (MFP) dimiliki oleh dua beradik berketurunan Cina iaitu Rum Mee Shaw dan Run Run Shaw. Produksi ini telah mula beroperasi sejak zaman pendudukan British di Tanah Melayu lagi. Dalam menjalankan operasinya, Shaw Brothers telah mengambil tenaga pakar dari negara India. Manakala, para pelakonnya diambil daripada orang-orang tempatan terutamanya daripada kalangan ahli bangsawan. Syarikat dua beradik ini telah berpusat di No. 8 Jalan Ampas, Singapura. Antara barisan pelakon dan pengarah yang pernah bernaung di bawah produksi ini ialah L. Krishnan, Jamil Sulong, Aziz Jaafar dan Omar Rojak. Antara tahun 1960 hingga 1967, sejumlah 50 buah filem telah berjaya diterbitkan. Shaw Brothers telah benar-benar bersinar sebagai produksi yang unggul sekitar tahun 1950-an.

Syarikat produksi gergasi yang turut sama mewarnai industri perfileman Tanah Melayu ketika itu juga ialah Cathay Keris. Produksi ini telah ditubuhkan di Singapura pada tahun 1953. Studio ini merupakan gabungan antara Cathay Production yang dimiliki oleh Ho Ah Loke dan Keris Production yang dimiliki oleh Loke Wan Tho. Cathay Keris merupakan pesaing hebat kepada Shaw Brothers pada zaman kegemilangan industri filem Melayu ketika itu. Studio ini lebih banyak menjalin usaha sama dengan pembikin-pembikin filem dari Perancis dan Hong Kong untuk ditayangkan di Tanah Melayu. Pada mulanya, produksi Cathay Keris lebih aktif dalam kegiatan mengedarkan filem berbanding menerbitkan filem. Filem pertama Cathay Keris ialah Buluh Perindu manakala filem terakhirnya ialah Satu Titik di Garisan yang terbit pada tahun 1973.

Selepas berlalunya era kegemilangan industri perfileman Melayu sekitar 1960-an sehingga akhir abad tersebut dengan kejayaan Cathay Keris menghasilkan 305 buah filem, tanda-tanda kemerosotan industri perfileman Melayu mula menjelma. Hal ini berlaku pada sekitar tahun 1960-an atas beberapa sebab sehingga akhirnya menjatuhkan dua syarikat perfileman besar iaitu Shaw Brothers dan Cathay Keris. Antara sebab utama kemerosotan ini berlaku adalah kedatangan filem Barat yang menawarkan lebih banyak kehebatan dan mutu yang tinggi selain beberapa faktor dalaman dan faktor luaran yang gagal diselesaikan ketika itu.

KEBANJIRAN FILEM BARAT & HINDUSTAN SERTA TARIKANNYA

Kebanjiran filem Barat dan Hindustan secara tidak langsung telah menenggelamkan filem-filem Melayu yang tidak mengalami banyak perubahan baik dari segi persembahan mahupun teknik penggambaran. Hal ini membuatkan penonton mulai bosan dan cuba mencari kelainan dengan mengubah selera dan minat mereka dengan menonton filem-filem asing. Hal ini turut diperhebatkan lagi dengan mutu cerita dan persembahan lebih menarik yang ditawarkan filem-filem Barat, Hindustan dan China. Kebanyakan cerita Hindustan menawarkan kisah-kisah cinta yang menarik dan dilakonkan oleh hero dan heroin yang tampan serta jelita. Hal ini telah menyebabkan para penonton memenuhi panggung semata-mata untuk menontonnya.

Terdapat empat sebab utama yang menjadikan orang ramai ketika itu begitu meminati filem-filem Hindustan selain filem-filem Barat. Antaranya adalah kerana mutu cerita dan persembahan yang menarik selain mempunyai lingkungan peminatnya yang tersendiri. Filem-filem Hindustan begitu mendapat sambutan terutamanya daripada kalangan wanita. Ketika itu, filem-filem Hindustan juga diminati ramai kerana menggunakan latar pemandangan yang indah dan menawan. Kewujudan filem-filem Barat dan Hidustan yang hebat dan mempesonakan menyebabkan filem-filemBold Melayu ditinggalkan.

PELANCARAN TELEVISYEN MALAYSIA (RTM) DAN PERPISAHAN GEOGRAFI

Dari sudut yang lain juga, pelancaran Televisyen Malaysia (RTM) pada awal tahun 60-an turut merencatkan kegemilangan Shaw Brothers dan Cathay Keris sebagai pengeluar filem Melayu serta keunggulan industri perfileman ketika itu. Pelancaran RTM menyebabkan orang ramai mula beralih arah untuk menonton televisyen daripada bersusah payah beratur untuk membeli tiket di panggung wayang. Melalui televisyen, orang ramai lebih selesa berada di rumah masing-masing dan menonton apa-apa sahaja rancangan kesukaan mereka sekeluarga.

Seterusnya, oleh sebab industri perfileman Melayu kebanyakannya berpusat di Singapura seperti Malay Film Production dan Cathay Keris, maka perpisahan Singapura daripada Malaysia telah membawa impak negatif kepada dunia perfileman Melayu. Krisis perpisahan geografi ini telah memberi kesan buruk kepada syarikat-syarikat perfileman. Hal ini meletakkan pasaran perfileman merudum. Sebagai langkah untuk tidak menanggung kerugian besar, kedua-dua syarikat filem gergasi ini tekad untuk menutup produksi mereka. Faktor-faktor inilah yang disebut sebagai faktor luaran.

TEKNOLOGI FILEM-FILEM ASING

Perkembangan penggunaan warna bagi filem-filem asing pada era ini telah mula digunakan secara meluas. Malahan, filem-filem Hindustan juga sudah mula dibuat dengan menggunakan tatawarna seperti filem-filem Barat dan China. Tatawarna ini menyebabkan persembahan filem-filem asing semakin menarik dan mendapat sambutan daripada masyarakat tempatan sedangkan filem-filem Melayu masih lagi menggunakan sistem warna hitam putih.

Selain itu, mutu cerita Melayu merangkumi tema dan mesej yang kurang mengalami perkembangan juga menjadi faktor merosotnya industri perfileman Melayu ketika itu. Kekurangan filem Melayu ketika itu dilihat lebih ketara dalam aspek persembahan, fotografi dan arahan. Penonton yang sentiasa mempunyai pilihan lain setelah kedatangan filem-filem asing mula berubah dan meminggirkan filem-filem Melayu yang bagi mereka sebagai membosankan.
Dalam hal ini, adalah penting untuk setiap pengarah Melayu bersikap kreatif bagi memastikan minat dan perhatian penonton tidak terkalih. Hal ini dapat dicapai sekiranya jalinan kerjasama yang akrab dapat diwujudkan dalam kalangan pelbagai pihak.

SAINGAN FILEM-FILEM INDONESIA DAN ASING

Sejarah turut menyaksikan produksi Shaw Brothers dan Cathay keris berlaku berikutan saingan hebat yang diberikan oleh filem-filem bukan tempatan seperti filem dari Indonesia yang berada di pasaran sekitar tahun 1967. Kemasukan filem-filem Indonesia sedikit sebanyak telah menenggelamkan kegemilangan filem-filem Melayu.

Penonton mula mencari kelainan pada filem-filem seperti filem Indonesia kerana kebanyakan filem Melayu ketika itu masih di takuk lama dan tidak mengalami perubahan serta perkembangan dari pelbagai segi. Selain peralihan minat penonton kepada filem-filem asing seperti Hindustan, Barat, China dan Indonesia, filem-filem Melayu turut dikritik hebat kerana tidak mampu melakukan perubahan bagi mengangkat semula industri perfileman tempatan. Lantaran kritikan-kritikan hebat itu, pendukung-pendukung filem Melayu mula berasa tertekan sehingga ada yang yang menutup produksi mereka.

Masalah yang timbul ini menyebabkan penguasa-pengusaha filem seperti Shaw Brothers dan Cathay Keris mengambil keputusan untuk menutup syarikat masing-masing. Bagi Shaw Brothers, mereka tidak akan mengalami apa-apa kerugian sekiranya mereka menutup Malay Film Production kerana mereka masih lagi boleh pulang ke Hong Kong untuk mengeluarkan filem-filem Cina.

Tom Hodge, Pengurus Umum Studio Cathay Keris pula pernah mengeluarkan kenyataan bahawa syarikat perfilemannya terpaksa ditutup ekoran tidak lagi mampu mengeluarkan filem-filem Melayu. Hal ini kerana kedudukan filem Melayu yang sudah tidak mendapat sambutan dalam kalangan penonton. Syarikat tersebut akhirnya ditutup dan dikatakan mengalami kerugian yang besar. Penutupan studio ini telah menyebabkan para pelakon dan pengarah kehilangan arah dan pedoman kerana kehilangan sumber pendapatan tetap mereka. Hal ini turut berlaku dalam kalangan pelakon Shaw Brothers.

TARAF PENDIDIKAN DAN KEMUNCULAN SEKTOR BARU

Dalam era 60-an, golongan menengah Melayu yang mempunyai pendidikan Barat telah ramai. Hal ini menjurus pemikiran dan tanggapan mereka yang tidak berminat dengan filem-filem Melayu. Berikutan tanggapan mereka bahawa filem-filem Melayu bersifat stereotaip dan tidak mengalami perubahan yang sejajar dengan perkembangan semasa. Golongan menengah ini lebih berminat dengan filem-filem Barat yang dilihat lebih maju serta mempunyai motif cerita yang pelbagai, mutu persembahan serta plot cerita yang lebih menarik. Bagi mereka, menonton filem Melayu yang mempunyai naratif penceritaan yang sama seperti cinta dan air mata membuatkan masyarakat berasa bosan dan lebih cenderung dengan filem-filem Barat.

Selanjutnya, kepelbagaian operasi yang muncul ketika itu turut menjatuhkan industri perfileman Melayu dari zaman kegemilangannya. Penubuhan sektor-sektor baru yang pelbagai seperti hartanah dan perhotelan telah mengalihkan minat kebanyakan pemilik produksi daripada menerbitkan filem-filem Melayu yang sudah tidak laku. Sebagai contohnya, studio Cathay Keris yang beroperasi di 532-D East Road, Singapura telah berubah menajdi Cathay’s Ocean Park Hotel. Pemilik studio ini melihat kemalapan masa depan industri filem Melayu tidak boleh dielakkan lantas mengubah haluan pendapatan mereka kepada cabang perniagaan lain yang lebih menguntungkan dengan prospek yang lebih bagus.

Intihanya, melihat kepada susur galur kegemilangan perfileman Melayu sehinggalah pada zaman kemerosotannya, pengusaha dunia perfileman Melayu perlulah mengambil iktibat daripada rentetan peristiwa itu. Sutradara, para penerbit serta penulis skrip perlu sentiasa bijak mengatur strategi bagi melahirkan karya-karya yang lebih bermutu. Aspek-aspek seperti mutu cerita yang merangkumi tema dan mesej, mutu lakonan, persembahan, fotografi dan arahan perlu sentiasa dikaji dan dilihat secara serius agar karya yang dihasilkan benar-benar mantap dan diterima khalayak. Hal ini penting bagi memastikan kelancaran nafas filem Melayu kita agar tidak luput dek hujan dan tidak lekang dek panas.

2 ulasan:

  1. Malang sekali industri perfileman kita kebanyakanya hanya untuk mencari keuntungan, bukan bermatlamatkan untuk menjadikan warganya berminda kelas pertama. Industri kita kebanyakannya menjual seks, wanita cantik, hero tampan, perebutan harta, rebut kekasih, air mata dan cerita hantu yang totok.

    Mungkin kerena selera warga kita masih begini, jadi pengiat seni mengambil kesempatan membodoh dan mempakpandirkan penonton.

    Secara peribadi, saya lebih cenderung ke arah filem inde kerana lebih berkualiti dari filem yang berharga jutaan ringgit tapi tak ubah seperti sampah.

    BalasPadam
  2. Assalamualaikum Pei Pan,
    Memang itulah masalahnya. Industri filem sewajarnya menjadi medium penting dalam membijaksanakan masyarakat Malaysia dengan hidangan karya yang mampu mematangkan peradaban kita. Sayangnya, industri dan masyarakat sendiri lebih terbiasa dengan segala bentuk hedonisme yang hanya memberi keseornokan sementara. Sesetangah pihak pula lterus bergembira dengan ketuluan masyarakat yang menjadikan mereka bertambah kaya.

    BalasPadam