Sabtu, 25 Julai 2009

TATABAHASA MELAYU, JANGAN DIPERKOSA

KEBANYAKAN daripada kita yang mencintai bahasa Melayu adakalanya tidak terlepas daripada melakukan pemerkosaan terhadap tatabahasa Melayu dengan menyebutnya sesuka hati. Hal ini bukanlah suatu yang asing termasuklah dalam pertuturan mereka yang pernah dan merupakan penuntut pengajian bahasa. Sekiranya ahli bahasa sendiri tidak mengendahkan kesalahan ini, bagaimana pula kita ingin menyelar sikap segelintir masyarakat yang enggan mempedulikan bahasa Melayu? Hal ini menggerakkan hati saya untuk turut sama berkongsi sedikit ilmu berkenaan kesalahan umum tatabahasa Melayu yang sering dilakukan. Semoga ada manfaatnya.

Kata bukan majmuk yang sering dimajmukkan. Sebenarnya, menurut Tatatabahasa Dewan, terdapat hanya 15 kata majmuk yang dieja bercantum dan dianggap sebagai mantap. Maka, selain daripada 15 itu tidak boleh dimajmukkan. 15 kata majmuk mantap yang dimaksudkan ialah:

1. tandatangan
2. bumiputera
3. antarabangsa
4. kakitangan
5. setiausaha
6. warganegara
7. olahraga
8. tanggungjawab
9. pesuruhjaya
10. suruhanjaya
11. beritahu
12. matahari
13. sukarela
14. kerjasama
15. jawatankuasa

Oleh yang demikian, kata yang sering dimajmukkan mengikut sesedap bicara seperti di bawah ini salah sama sekali :

1. ianya
2. sekaligus
3. tengahari
4. aturcara
5. suratkhabar
6. jalanraya
7. bandaraya
8. pasaraya
9. kraftangan
10. ulangkaji
11. kenalpasti
12. alatulis
13. semulajadi
14. suaikenal

Hal yang sama turut berlaku dalam penggunaan kata jamak. Apabila menggunakan penanda kata jamak, maka kata selepas penanda kata jamak itu tidak boleh diulang. Antaranya adalah seperti berikut:

1. semua pelajar
2. para angkasawan
3. banyak kereta
4. sebilangan murid
5. segelintir pelakon
6. beberapa langkah
7. rangkaian lagu
8. senarai nama guru
9. aneka fesyen
10. seluruh penghuni
11. dua orang doktor
12. Persatuan Bekas Polis

Turut tidak ketinggalan, penggunaan kata justeru di pangkal ayat yang sering digunakan dalam pengucapan lisan juga sering disalahgunakan. Justeru yang ditafsir maknanya sebagai 'oleh itu' juga salah. Hal ini kerana justeru membawa maksud malah dan tidak boleh berada di pangkal ayat.

Kata di antara dan antara juga tidak jarang disalahgunakan oleh pengguna bahasa Melayu. Sebagai contoh penggunaan ayat salah yang biasa digunakan bagi kata di antara:

1. Suraya sering berasa gelisah apabila perlu membuat keputusan di antara dua pilihan yang diberikan.

2. Di antara faktor yang menyebabkan kegagalan ....


Hal ini kerana, di antara membawa konsep jarak. Sebagai contoh ayat yang betul:

1. Rumahnya terletak di antara Selayang Mulia dan Bandar Baru Selayang.
2. Leela duduk di antara Syukri dan Ramon.

Kata antara pula tidak membawa konsep jarak. Sebagai contoh penggunaan kata yang betul:

i. Antara sebab haiwan pupus kerana penerokaan hutan.
ii. Antara lagu yang disukai Ah Chong ialah lagu Korea.

+ antara Anyir dan Jakarta merupakan contoh penggunaan kata antara yang salah.


Demikian juga bagi kata di dalam dan dalam. Terdapat perbezaan yang jelas antara dua kata ini. Kata di dalam membawa konsep ruang manakala kata dalam tidak membawa konsep ruang.

Oleh sebab itu, penggunaan kata di dalam seperti ayat berikut nyata salah : "Fatiha melanjutkan pengajian di dalam bidang kesusasteraan"

Penggunaan yang betul ialah : "Fatiha melanjutkan pengajian dalam bidang kesusasteraan"

Bagi yang sudah tahu, anggaplah informasi ini
sebagai membugarkan memori anda.
Jika informasi ini input lama, jadikannya berjaket baharu.
Andai ilmu ini input baharu, tambahlah koleksi
dalam Ensiklopedia Maklumat anda kerana
berkongsi ilmu merupakan saham pelaburan yang
tidak pernah merugikan walaupun pulangannya tidak kelihatan.

5 ulasan:

  1. Salam, saudari Wardah. Dalam senarai 15 majmuk mantap:
    1. tandatangan

    Dalam senarai "dimajmukkan mengikut sesedap bicara":
    1. tandatangan

    Boleh tolong jelaskan? Saya kurang faham.

    Kenapa 15 sahaja majmuk mantap? Apa justifikasinya? (Ini tak perlu jawab, sekadar luahan rasa hairan.)

    BalasPadam
  2. Salam Dik..

    Mohon mengutara pendapat..
    15 yang telah dimantapkan itu dimuatkan dalam Tatabahasa Dewan..

    Kenapa 15...?

    BalasPadam
  3. Assalamualaikum dan salam hormat buat Saudara Rol dan Lumut Pagi. Maaf kerana agak terlewat memberi reaksi kepada persoalan kalian.

    Saya mengucapkan terima kasih kepada Saudara Rol kerana menyedarkan saya akan keralatan yang berlaku. Sememangnya perkataan tandatangan termasuk dalam kelompok 15 kata majmuk yang mantap dan terdapat kesilapan dalam proses menaip di situ dan telah dibetulkan.

    Berhubung dengan persoalan "Mengapa hanya 15 kata majmuk sahaja yang mantap?".

    Berdasarkan soal jawab saya dengan beberapa guru cemerlang Bahasa Melayu, hanya 15 kata majmuk yang mantap dan diiktiraf oleh Tatabahasa Dewan tanpa perlu adanya PERSOALAN dan itulah jawapannya.

    Sebarang kemusykilan dari segi tatabahasa Melayu boleh memohon bantuan kepada Munsyi Dewan En. Ghalib Yunus di laman http://www.agy7500.blogspot.com

    BalasPadam
  4. Sdr. Wardah Munirah,

    Terima kasih saya ucapkan atas perkongsian ilmu. Saya ingin bertambah di sini bahawa konteks kata-kata majmuk yang diutarakan merupakan kesemua 15 kata NAMA majmuk yang ditulis dengan sambung. Selain itu, kalau tidak silap saya, ada lagi kata KERJA majmuk dan lain-lain yang menggunakan konteks yang sama?

    Saya mempelajari tatabahasa 13 tahun dahulu pada zaman STPM dan kesemuanya hampir telah dilupai. Lembaran ini memang merupakan satu ulang kaji.

    Bagaimana dengan perkataan "pohon", sama ada boleh menggantikan "mohon" atau masih satu kesilapan umum?

    Terima kasih.

    Bong Yik Jui
    Lima-PERU

    BalasPadam
  5. Terima kasih Bong Yik Jui,
    Sebenarnya mengikut Tatabahasa Dewan hanya 15 kata majmuk itulah yang disebut sebagai mantap. Manakala kata majmuk gabungan tidak termasuk dalam kategori ini.

    Kebetulan baru-baru ini saya memang mencari makna kata mohon dan pohon. Sepert biasa kita tahu bahawa kata mohon digunakan untuk meminta sesuatu, begitu juga dengan kata pohon. Menurut Kamud Dewan, kata pohon digunakan bagi meminta sesuatu dengan cara yang lebih halus. Anda boleh rujuk Kamus Dewan.

    Terima kasih atas perkongsian anda juga.

    BalasPadam